Gokapps, lootboxes en in-game coins: verborgen gokrisico’s voor kinderen en tieners

Gokapps, lootboxes en in-game coins: De nieuwe gevaren van games voor kinderen en tieners

De wereld van gamen is de afgelopen jaren enorm veranderd. Wat ooit begon als simpel tijdverdrijf met een joystick en een paar spellevels, is vandaag uitgegroeid tot een miljardenindustrie met verbluffende graphics, meeslepende verhaallijnen en een wereldwijde community. Maar met die evolutie komen ook nieuwe risico’s, zeker voor kinderen en tieners.

Waar ouders zich vroeger zorgen maakten over schermtijd, gaat het nu ook over iets veel dieper: de normalisering van gokken in games. 

Gokapps, lootboxes en in-game valuta’s (zoals coins of gems) zorgen ervoor dat jongeren ongemerkt in aanraking komen met gokgedrag. En dat vaak al op erg jonge leeftijd. In deze blog duiken we in deze ontwikkeling, bespreken we waarom het problematisch is en geven we handvatten voor ouders, opvoeders en beleidsmakers.

Wat zijn gokapps, lootboxes en in-game coins precies?

Gokapps

Gokapps zijn applicaties die gokken simuleren, zoals digitale slotmachines of pokerapps. Veel van deze apps zijn zogenaamd "gratis", maar moedigen spelers aan om virtuele munten of boosters te kopen om verder te komen of te winnen. Hoewel er in veel gevallen geen echt geld te winnen valt, wordt het gokmechanisme wél aangeleerd. Dat is problematisch voor kinderen en tieners van wie het brein nog groeit. 

Lootboxes

Lootboxes zijn digitale schatkistjes die je in games kunt openen om willekeurige beloningen te krijgen, van coole outfits tot zeldzame wapens. Wat je krijgt is puur toeval. De speler betaalt meestal met in-game coins, die je óf verdient door te spelen, óf (en veel sneller) koopt met echt geld. Het principe lijkt verdacht veel op het draaien aan een fruitautomaat: je weet nooit wat eruit komt, maar je hoopt altijd op iets zeldzaams.

In België en Nederland is dit beperkt, zeker voor minderjarigen. Enkele bestaande games laten dit wel nog toe. 

In-game coins

Coins, gems, V-bucks, FIFA points… elk populair spel heeft zijn eigen valuta. Deze kun je verdienen door urenlang te spelen, of je koopt ze direct met echt geld. Jongeren leren zo al snel dat geld uitgeven in een game hen een voordeel oplevert. Wat begint als een aankoop van een paar euro, kan al snel uitgroeien tot een gewoonte waarbij honderden euro’s de digitale deur uitgaan.

Waarom kan dit gevaarlijk zijn?

1. Normalisering van gokgedrag

Veel games bouwen spanning en beloning in zoals gokbedrijven dat doen. Het gebruik van felle kleuren, geluidseffecten, countdowns en het “net-niet-winnen” effect zijn technieken die ook in casino’s worden gebruikt. Kinderen leren zo, vaak zonder dat ze het doorhebben, dat gokken spannend en belonend is.

2. Kwetsbare hersenen

Het brein van een kind of tiener is nog volop in ontwikkeling. De prefrontale cortex, die verantwoordelijk is voor impulscontrole en het overzien van consequenties, is pas rond het vijfentwinigste levensjaar volledig ontwikkeld. Jongeren zijn dus gevoeliger voor beloningen, risico’s en verslavende mechanismen.

3. Geen toezicht of regulering

Hoewel gokken met echt geld in veel landen streng gereguleerd is, vallen deze digitale praktijken vaak buiten de wet. Gokapps en lootboxes worden vaak niet als “gokken” bestempeld, waardoor ze vrij verkrijgbaar zijn in app stores en gameplatforms. Zelfs tienjarigen kunnen er makkelijk toegang toe krijgen.

4. Financiële schade

Kinderen die in-game aankopen doen, gebruiken vaak het geld van hun ouders. Er zijn talloze verhalen van jongeren die ongemerkt honderden euro’s uitgaven aan FIFA-packs, Robux of Fortnite-skins. Soms uit nieuwsgierigheid, soms omdat ze gepusht worden door groepsdruk of slimme marketing.

Voorbeelden uit de praktijk

FIFA Ultimate Team

Een klassiek voorbeeld van een game met een hoog "lootbox-gehalte". In FIFA koop je packs met spelers, zonder te weten wie je krijgt. Wie betere spelers wil, moet blijven kopen. Sommige jongeren spenderen tientallen euro’s per week in de hoop Lionel Messi of Kylian Mbappé te "kopen". De kans daarop is kleiner dan het winnen van een kraslot.

Coin Master

Een mobiele game die sterk lijkt op een gokkast. Je draait aan een rad, verzamelt coins en bouwt dorpen. Het spel is verslavend en lijkt op het eerste zicht onschuldig, maar het gebruikt dezelfde technieken als online casino’s. Het richt zich opvallend vaak op kinderen en heeft zelfs samenwerkingen gehad met kinderidolen en influencers.

Roblox en in-game valuta

Roblox is immens populair bij kinderen. Je kunt games spelen én zelf games maken. Maar: bijna alles draait om Robux, de virtuele munt van Roblox. Wie geen Robux heeft, mist outfits, toegang tot populaire minigames of statussymbolen. De verleiding om geld uit te geven is groot en de sociale druk vaak nog groter.

Wat kunnen we doen als ouders, opvoeders en samenleving?

1. Praat erover

Maak het onderwerp bespreekbaar. Vraag je kind welke games ze spelen en wat ze daar precies doen. Laat hen uitleggen hoe lootboxes werken en hoe vaak ze die openen. Op die manier kun je zonder oordeel ontdekken of er risicovol gedrag is. Je kan ook steeds bij Game Changers terecht voor een gesprek.

2. Stel duidelijke regels in

Beperk in-game aankopen en zorg voor ouderlijk toezicht op accounts. Veel gameplatforms (zoals PlayStation of Xbox) bieden opties aan om aankopen te beperken of goed te keuren.

3. Leer kinderen over waarde van geld

Veel jongeren zien virtuele items als vanzelfsprekend. Ze hebben geen idee hoeveel ze in werkelijkheid kosten. Laat hen meerekenen, meebeslissen en geef hen inzicht in hoe snel kleine aankopen kunnen oplopen.

4. Ondersteun wetgeving en bewustwording

De regelgeving rond lootboxes en gokachtige mechanismen is in veel landen nog te zwak. In België zijn bepaalde lootboxes al verboden, maar bedrijven vinden telkens creatieve manieren om de regels te omzeilen. Druk van ouders, scholen en maatschappelijke organisaties is nodig om dit te blijven aankaarten.

Gameverslaving en gokgedrag liggen dichter bij elkaar dan ooit

Games zijn leuk. Ze kunnen creativiteit stimuleren, samenwerking bevorderen en zelfs stress verminderen. Maar de grens tussen spel en verslaving vervaagt snel wanneer geld, geluk en gokmechanismen zich ermee bemoeien. Jongeren zijn extra kwetsbaar, omdat ze nog leren omgaan met impulscontrole, groepsdruk en geld.

Het is aan ons, ouders, leerkrachten, coaches, beleidsmakers, om die gevaren te herkennen, bespreekbaar te maken en kinderen te wapenen tegen digitale verleidingen. Gamen moet fun blijven, geen valkuil vol gevaren.

Wil je meer weten over hoe je als ouder of begeleider kunt omgaan met deze uitdagingen? Neem contact op met Beyond the Bet voor advies, begeleiding of een infosessie op school.

‍